» Home » Magazine » News » Column » Article » Knowledge » Law » About us

ปลามีตีน
วันที่ : 7/1/2003   Article:WorldWatch

ศ.ดร.พีรศักดิ์ วรสุนทโรสถ

          ถอยย้อนหลังไปในประวัติศาสตร์ของโลกครั้งยังไม่มีมนุษย์ ถอยลงไปเรื่อย ๆ จนถึงสมัยก่อนมีไดโนเสาร์เสียอีก จนกระทั่งไม่มีสัตว์บก วงจรชีวิตส่วนใหญ่จะอยู่แต่ในทะเลเท่านั้น เพราะบนบกยังเป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตอยู่ คือมีรังสีอัลตราไวโอเลตผ่านลงมาถึงผิวโลกได้อย่างหนาแน่นพอดู สัตว์ที่จะเกิดขึ้นมาบนบกต้องปรับตัวเอง

          ราว 370 ล้านปีที่แล้ว สัตว์ชั้นสูงที่มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดของโลกก็คือ ปลาที่อาศัยอยู่ในทะเลและมีชีวิตอยู่ในเวลานั้น ปลาอาจแยกออกเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้เพียงสองประเภทตามลักษณะของครีบที่ใช้ว่ายน้ำคือ ชนิดแรกเป็นครีบปกติบาง ๆ ขึงอยู่บนกระดูกที่มองเห็นได้ชัดเจนเป็นเส้น ๆ และเหมาะสำหรับว่ายน้ำได้เป็นอย่างดี (Ray-finned fish) และยังมีปลาอีกประเภทหนึ่งซึ่งมีครีบอวบอ้วนอูมมีเนื้อหุ้มอยู่ ว่ายน้ำได้ไม่เก่งเท่าชนิดแรกแต่แข็งแรงกว่า สามารถขึ้นจากน้ำตื้น ๆ ได้ในช่วงเวลาสั้น ๆ และกระเสือกกระสนจากบ่อหนึ่งไปอีกบ่อใกล้ ๆ บนบกได้โดยใช้ครีบต่างตีนเดิน (Lobe-finned fish) ซึ่งมักจะอาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำจืดที่มีช่วงน้ำเค็ม น้ำแห้ง อยู่เป็นปกติ

          ปลามีตีนเหล่านี้ก็จะมีช่วงอยู่ในน้ำและอยู่บนบกมากขึ้นทีละน้อย ปรับตัวเองเข้ากับสภาวะแวดล้อมบนบก จนกระทั่งสามารถมีชีวิตส่วนใหญ่อยู่บนบกได้เมื่อเจริญเต็มวัย แต่ยังต้องกลับลงน้ำเมื่อวางไข่และตัวอ่อนก็ยังต้องอยู่ในน้ำ นั่นคือ ปลามีตีนเหล่านี้ส่วนหนึ่งก็จะปรับตัวเองกลายเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังชั้นสูงอีกประเภทหนึ่ง คือจากปลาวิวัฒนาการกลายเป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ไปเริ่มต้นชีวิตสัตว์ชั้นสูงมีกระดูกสันหลังจากปลา เป็นปลาและสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ

          วิวัฒนาการต่อมามีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกเกิดขึ้น เมื่อสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำวิวัฒนาการต่อในขณะที่แถบโอโซนของโลกได้ถูกสร้างก่อตัวขึ้นโดยธรรมชาติ โดยรังสีอัลตราไวโอเลตเองนั่นแหละที่ฉายส่งพลังงานให้แก่อะตอมของออกซิเจนในบรรยากาศ แล้วทำให้กลายเป็นโอโซนขึ้นปกคลุมป้องกันให้รังสีอัลตราไวโอเลตเองผ่านลงมาสู่พื้นดินและพื้นน้ำของโลกได้น้อยลง ทำให้พื้นดินมีสภาพที่สามารถรองรับชีวิตสัตว์ได้ดีมากขึ้น สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำสามารถพัฒนาโดยการวางไข่และออกตัวอ่อนที่ยังอ่อนแอได้บนบกโดยไม่ต้องกลับลงสู่น้ำอีกต่อไป คือเกิดสายสัมพันธ์วิวัฒนาการใหม่จากสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำกลายเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่ยิ่งใหญ่ตัวแรก ๆ ขึ้นในโลก

          สัตว์เลื้อยคลานเหล่านี้ครองโลกเป็นเวลานานมาก และมีซากของสัตว์ขนาดใหญ่เหล่านี้อยู่ทั่วไปทุกทวีป ไดโนเสาร์กลายเป็นตำนานอันยิ่งใหญ่ แต่วิวัฒนาการยังไม่หยุดยั้งอยู่กับที่ สัตว์เลื้อยคลานเหล่านี้ส่วนหนึ่งวิวัฒนาการต่อไป โดยขาคู่หน้ากลายเป็นปีกโผบินขึ้นบนอากาศ กลายเป็นสัตว์ชั้นสูงประเภทใหม่คือ นก ซึ่งถ้าเราดูรูปของไดโนเสาร์ในพิพิธภัณฑ์กับ เป็ด ไก่ หรือห่าน ขณะเอาขนออกแล้ว ลองเทียบสรีระขยายออกเป็นร้อย ๆ พัน ๆ เท่า จะเห็นสภาพความคล้ายระหว่างไดโนเสาร์กับ เป็ด ไก่ หรือห่าน ได้ดี ขาคู่หลังที่แข็งแรง คอยืดยาวออก หัวเล็ก สมองเล็ก ฯลฯ

          สัตว์เลื้อยคลานอีกบางส่วนวิวัฒนาการต่อกลายเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม อันเป็นต้นตระกูลของพวกเราทุกวันนี้ แต่ในขณะที่ไดโนเสาร์หรือสัตว์เลื้อยคลานส่วนใหญ่ยังเป็นจ้าวโลกอยู่เมื่อ 150 ล้านปีก่อนนั้น สายพันธุ์ของปลามีตีนที่บางส่วนขึ้นบกมาเป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและต่อมาเป็นสัตว์เลื้อยคลานนั้น ปลามีตีนส่วนที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำจืด ทะเล และมหาสมุทร ก็เริ่มสูญพันธุ์ เพราะมันว่ายน้ำสู้ปลาปกติไม่ได้ประการหนึ่ง และวิวัฒนาการให้ความคงอยู่ของสายพันธุ์ไปเรียบร้อยแล้วอีกประการหนึ่ง ปัจจุบันแม้ว่าบางครั้งเราจะพบปลามีตีนเหล่านี้ทีละตัวสองตัวต่อ 5-10 ปีครั้ง จะเป็นปลาที่จับขึ้นได้จากทะเลลึกมาก ๆ ขึ้นมาก็ตายหมด เพราะปรับสภาพความดันไม่ได้ แต่ก็ถือว่าสูญพันธุ์ไปเรียบร้อยแล้ว เหลือแต่ปลาตีนตัวเล็ก ๆ ไว้ให้พอดูกันแก้ขัด

          ปลามีตีนโบราณนี้ในภาษาอังกฤษเรียกชื่อว่า (Coela canths) อาจเรียกได้ว่าเป็นบรรพบุรุษของคนเราทีเดียว

          ขอจบบทความนี้โดยกล่าวว่า ในธรรมชาติมีวิวัฒนาการตลอดเวลา ปลาขึ้นบกมาวิวัฒนาการจนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แต่ก็มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิดกลับลงทะเลไปอีกเหมือนกัน เช่น แมวน้ำ ปลาวาฬ หรือสัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ ที่พัฒนาขึ้นบนบกกลับลงไปในทะเล เช่น เต่าทะเล นกเพนกวิน เป็นต้น มันเป็นของมันอย่างนั้นเอง เป็นสภาพตถตาของธรรมชาติ ครับ

ที่มา : จดหมายข่าว วท. / กรกฎาคม / 2546

  Back |   Top


Magazine | Engineeringtoday . Construction & Property . ไฟฟ้าและอุตสาหกรรม . อินทาเนีย . Green network . บรรจุภัณฑ์ไทย . Mining Magazine .
Directory | ทำเนียบอุตสาหกรรมก่อสร้าง-วัสดุ . YellowGreen Pages Thailand .
Article | In Trend . WorldWatch . เวทีประลองความคิด . ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง . สู่ศตวรรษใหม่ . รายงานพิเศษ . บทความพิเศษ . FW-mail
Column | Travel . สกู๊ปพิเศษ . เยี่ยมชมโครงการ/โรงงาน . แฟ้มบุคคล . เทคโนโลยี . พลังงานสิ่งแวดล้อม . สิ่งประดิษฐ์ / งานวิจัย . รอบรู้เรื่องไอที
Knowledge | องค์กรวิศวกรรม&อุตสาหกรรม . โครงการสนับสนุนอุตสาหกรรม . บริการอุตสาหกรรม . มาตรฐานอุตสาหกรรม . ศัพท์ช่าง
Law | วิศวกรรม . อุตสาหกรรม . พลังงาน . ทรัพย์สินทางปัญญา


471/3-4 อาคารพญาไทเพลส ถ.ศรีอยุธยา แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400 Tel. 0-2354-5333, 0-2644-6649 Fax. 0-2640-4260
Copyright ©TECHNOLOGY MEDIA CO.,LTD All right reserved